Archives pour la catégorie TRẦN QUANG HẢI

TRẦN QUANG HẢI : ĐÀN BẦU của VIỆT NAM hay TRUNG QUỐC ?

_DSC9150.jpg

Đàn bầu hay đàn độc huyền thuộc nhạc cụ Việt Nam có từ lâu đời . Những nhà nghiên cứu tiền bối như cụ NGUYỄN XUÂN KHOÁT (bài về đàn bầu đăng ở tập san International Folk Music Council, năm 1949), cố GS Trần Văn Khê (đã miêu tả đàn bầu trong quyển luận án bảo vệ tại Paris năm 1958, và trong quyển VIETNAM /traditions musicales ,do nhà sách Buchet Chastel xuất bản tại Paris năm 1967 Gần đây nhứt nữ nhạc sĩ Quỳnh Hạnh (trong nhóm Hoa Sim được thành lập ở Saigon từ thập niên 60) bảo vệ luận án tiến sĩ về Đàn Bầu thành công tại trường đại học Sorbonne Paris 4 cách đây 10 năm. Tôi có viết bài miêu tả đàn bầu trong quyển MUSIC OF THE WORLD , do nhà xuất bản J.M.FUZEAU phát hành , Courlay, Pháp, vào năm 1994. Những nghệ nhân tài hoa như Mạnh Thắng , Đức Nhuận vào thập niên 50 của thế kỷ 20 đã đoạt huy chương vàng với đàn bấu và thu dĩa ở Nga cách đây 60 năm .Việc Trung Quốc muốn « chiếm đoạt » nhạc cụ đàn bầu là của họ là việc họ thường làm với những truyền thống khác như « hát đồng song thanh Mông cổ khoomi » mà họ đã trình UNESCO cho là di sản văn hóa phi vật thể vào năm 2009, làm cho xứ Mông cổ phản đối kịch liệt vì theo truyền thống Mông cổ , kỹ thuật này chỉ phát nguồn từ vùng Tây Bắc của xứ Mông cổ (Folk Republic of Mongolia) chứ không thể có ở Nội Mông như Trung Quốc tuyên bố. Năm 2010 xứ Mông cổ trình hồ sơ hát đồng song thanh khoomii cho UNESCO và được nhìn nhận là của xứ Mông cổ. Một chuyện khác là bản ARIRANG của Hàn Quốc đã bị Trung quốc dự định trình UNESCO để được tuyên dương là di sản văn hóa phi vật thể của Trung quốc vì họ có người Triều Tiên là sắc tộc sống ở Trung quốc . Nhưng ban nghiên cứu xứ Hàn Quốc đã phản ứng kịp thời và tổ chức hội thảo tại Seoul và tôi được mời tham dự hồ sơ này vào năm 2012. Và bản ARIRANG được UNESCO nhìn nhận là của Hàn Quốc vào năm 2014. Đối với việc muốn lấy đàn bầu là nhạc cụ của Trung quốc với lý do là Trung Quốc có một bộ lạc người Kinh sống ở xứ họ . Nhưng việc chuẩn bị để tước lấy đàn bầu đã được nghĩ đến từ lâu. Họ mới gởi nhạc công sang VN học đàn bầu, mời một số nhà nghiên cứu sưu tầm tài liệu để viết về đàn bầu và đưa lên wikipedia để tuyên bố là đàn bầu là nhạc cụ Trung quốc chứ không phải vietnam .
Nếu các ban nghiên cứu của Việt Nam không phản ứng (viện âm nhạc, và những nhà nghiên cứu việt nam không có phản ứng thì không sớm thì muộn nhạc cụ đàn bầu sẽ thuộc quyền « sở hữu » của Trung Quốc đứng về mặt pháp lý .
GS Trần Quang Hải

TRAN QUANG HAI : The ĐÀN ĐỘC HUYỀN – monochord
(from the book MUSIC OF THE WORLD, published by J.M.FUZEAU, Courlay, France, p.298-299, 1994

The DAN DOC HUYEN – monochord
The dàn dôc huyên (dan = instrument, dôc = single, huyên = string) is a zither with only one string, in other words a monochord. It is a box without a base consisting of three planks of wood fro 0m80 to 1m long and 9 to 12cm wide. The sound table is made of ngô đông wood. A flexible bamboo stave with a gourd or empty coconut to act as resonator is fixed to one end of the sound table. A steel string (often a guitar string) with one end attached to the flexible stave is stretched down the whole length of the sound table. The other end is twisted around a peg fixed to the body of the instrument.
To play the instrument, the musician holds a bamboo stick 15cm long in his right hand, beld between his thumb ad fingers like a pencil .
The instrument, held steady by the player’s right foot, is set on the ground in front of hi as he sits cross legged. He strikes the single string with the bamboo stick at very precise points, the sournces of the vibrations (the places are indicated by the division of the string into 2,3,4,5 and 6 equal parts), while the root of the little finger of the hand touches the string and then immediately frees it again. This produces harmonic sounds. The flexibility of the stave fitted with the resonator allows the musician to vary the pith of his playing by pulling the stave to right or left.
The Vietnamese monochord depends for its effect on the exclusive use of harmonic sounds and the varied tension of the single metal string. Its range ay be up to two octaves.
A favourite instrument of the blind musicians who earned their living telling stories of past history in the market place. The monochord was introduced to the court of the NGUYENS (1802-1945), and admitted to the instrumental ensemble of Huế music around the beginning of the 20th century.
The đàn độc huyền monochord can be played solo, as a duet or in an instrumental ensemble performing either traditional music or contemporary music of the European style .
FOLK LEGEND of the ĐÀN ĐỘC HUYỀN or ĐÀN BẦU
A Vietnamese fold legend tells the origin of its creation. TRƯƠNG VIÊN set off for war. Having no news of him, his wife and mother left their native village to search for him . On the road, after the wife hat et with numerous isfortunes (her eyes were put out by a deon, and she had to be her bread) , a goddess, moved by the woman’s courage and self sacrifice, gave her a musical instrument with a signle string whose sounds reminded hearers of the human voice. With this instrument she was able to earn enough money to live on until the day when she was reunited with her husband.

MAI-THU_1968

Họa sĩ MAI THỨ , 1968

thanh tâm.jpg

NSND THANH TÂM

xuân hoạch

dan bau

ĐÀN BẦU

phạm đức thành

PHẠM ĐỨC THÀNH

hải phương

HẢI PHƯỢNG

_DSC9151.jpg

tài liệu xưa

GS Trần Quang Hải – Tiếp bước người cha | VTC

GS Trần Quang Hải – Tiếp bước người cha | VTC

Published on Jul 20, 2016

VTC | Gặp gỡ giáo sư Trần Quang Hải trong thời gian ông trở về Việt Nam trong ngày giỗ cha của mình là cố nghệ sĩ nhạc cổ truyền Việt Nam, Giáo sư Trần Văn Khê.

TRAN QUANG HAI’s photos of his childhood

6

Thủy Tiên, Minh playing the mandolin, Hải playing the banjo, Thủy Ngọc, in Vĩnh Long , 21 march 1954

7

Tran Quang Hải, Trần Quang Minh, Trần thị Thủy Tiên & Trần Thị Thủy Ngọc with their mother Nguyễn Thị Sương , in Vĩnh Long, South Vietnam, 1951

4

Trần Văn Khê & Nguyễn Thị Sương , 1943

1.jpg

Trần Văn Khê & his mother Ba Khe ma Suong chup o VL voi Hai Minh Tien(1).jpg

Trân Văn Khê, his wife Nguyễn Thị Sương with her daughter Thủy Tiên, Trần Quang Minh , and Trần Quang Hải, Saigon, 1949

3.jpg

Trần Văn Khê & Nguyễn Thị Sương during their wedding, 1943

8.jpg

Trần Văn Khê & Trần Quang Hải , in front of the UNESCO in Paris, 1971

LUCY NGUYỄN :Thêm một cuốn sách quý về giáo sư Trần Văn Khê

Hình ảnh giao lưu tại lễ ra mắt sách
Hình ảnh giao lưu tại lễ ra mắt sách
Nhiều văn nghệ sĩ, trí thức, độc giả đã tới tham dự lễ ra mắt sách Trần Văn Khê: Tâm và Nghiệp của nhóm tác giả (NXB Lao Động) tại Đường sách TP.HCM (Nguyễn Văn Bình, Q.1, TP.HCM) sáng nay 26.6.
Được biết, cuốn sách ra đời nhân ngày giỗ đầu của giáo sư Trần Văn Khê (24.6.2016), là tập hợp những bài viết về giáo sư qua hồi ức của thân hữu, học trò. Mỗi bài viết trong tập sách là một nén nhang lòng để tưởng nhớ và tri ân cây đại thụ làng âm nhạc Việt Nam đã làm tròn nhiệm vụ phụng sự âm nhạc dân tộc cho đến hơi thở cuối cùng.
Nhà văn-nhà thơ Nguyễn Hữu Hồng Minh cho biết, anh rất cảm động và vinh dự khi được mời đóng góp vào tác phẩm này bài viết của anh nhan đề Thầy Trần Văn Khê – Quyền năng nghệ thuật. Anh đã thực hiện bài viết này sau khi thầy Khê mất. “Câu hỏi chung là tại sao một tâm hồn lớn, vĩ đại như vậy trong âm nhạc và tri thức lại có thể rất giản dị và kết nối được nhiều giới, nhiều giai tầng văn hóa như vậy? Trí thức Việt ở Pháp liệu có làm nên sự đặc biệt? Và sẽ còn những tâm hồn lớn nào nữa?”, anh Nguyễn Hữu Hồng Minh nói.
Đơn vị xuất bản cuốn sách cho biết, họ đã cố gắng hết sức có thể để xuất bản sách trong một thời gian ngắn. “Đây là công sức của cả một tập thể mà công lớn nhất thuộc về anh Nguyễn Đắc Xuân và chị Thế Thanh. Công lớn của cuốn sách này thuộc về các tác giả, từng tác giả. Tôi đã đọc rất kỹ các bài viết và nhận thấy giá trị to lớn của những câu, những chữ, những tấm lòng. Hình như mỗi tác giả mở tâm ra, trải lòng ra để hòa vào “tâm và nghiệp” của giáo sư Trần Văn Khê”, đại diện đơn vị xuất bản nói.
Đọc cuốn sách để hiểu thêm về giáo sư Trần Văn Khê – người đã dành trọn nhiệm vụ của cuộc đời mình là ra sức sưu tầm, nghiên cứu những gì liên quan đến âm nhạc truyền thống Việt Nam qua bề dày của lịch sử và chiều sâu của nghệ thuật. Từ đó nỗ lực mang văn hóa – nghệ thuật Việt Nam đến với bạn bè năm châu, để họ hiểu hơn, yêu hơn, cảm mến hơn một xứ sở Việt Nam, một tâm hồn và sức mạnh nội sinh của Việt Nam.

Lucy Nguyễn

http://thanhnien.vn/van-hoa/them-mot-cuon-sach-quy-ve-giao-su-tran-van-khe-717138.html

KHÔNG KHÍ RẤT HOAN HỶ VÀ ẤM ÁP KHI TƯỞNG NHỚ GS-TS TRẦN VĂN KHÊ 21/06/2016

KHÔNG KHÍ RẤT HOAN HỶ VÀ ẤM ÁP KHI TƯỞNG NHỚ GS-TS TRẦN VĂN KHÊ 21/06/2016

Nhận được điện thoại từ Hà Nội gọi vào, tin nhắn từ Cần Thơ, Bến Tre, Mỹ Tho, và đương nhiên có cả Sài Gòn…mọi người đều có ý chung là cùng làm chương trình lễ tưởng niệm GS-TS Trần Văn Khê nhân ngày Giỗ đầu của Thầy. BTC chúng tôi vui mừng khôn xiết, nhất là có sự góp mặt của GS-TS Trần Quang Hải từ Pháp về, TS. Nguyễn Nhã, chị Phạm Thị Huệ từ Hà Nội bay vào, cô nghệ sỹ Hà Mỹ Xuân, nghệ sỹ Xuân Lan, nghệ sỹ Tú Sương…và đội « cây nhà lá vườn » của CLB nghiên cứu-vinh danh văn hóa Nam Bộ cùng các đội nhóm đàn ca tài tử khác đồng tham dự. Ôi…ở nơi nào đó chắc Thầy sẽ vui lắm, chúng con sẽ cố gắng hết mình…Thầy bình yên nhé Thầy.

P/S: Chú Hải và cô Bạch Yến kính mến, đây là bức ảnh rất quý và vé tham dự chương trình ca nhạc Liveshow sau cùng trong đời mà Cô dâu mến yêu của Thầy (Nữ danh ca Bạch Yến) đã xây dựng một đêm diễn hay nhất có mặt của GS-TS Trần Văn Khê tại Phòng trà We (Sài Gòn) tạo nhiều ấn tượng đẹp nhất. Nhớ mãi…nhớ mãi…

Solomonvietnam
Lúc 21:50 ngày 02/06/2016 Sài Gòn.

Photo de Nam Nhut Ho.
Photo de Nam Nhut Ho.
Photo de Nam Nhut Ho.
Photo de Nam Nhut Ho.
Tran Quang Hai
Tran Quang HaiĐây là hình chụp hai cha con xem chương trình Sol vàng Bach Yen liveshow ngay 13 tháng 12, 2014 mà cũng là tấm hình chót hai cha con chụp chung với nhau ở Saigon .

tran van khe & tran quang hai 13 tháng 12 2014, chương trình Sol Vàng Bach Yen Live show.jpg
Bach Yen (2)
Trần Văn Khê & Bạch Yến , tháng giêng 2015 tại Saigon .

Reportage : exposi-sons 23.02.2016 Reportage avec Erik Gonthier, dans les derrières du Musée de l’Homme de Paris

http://www.francemusique.fr/player/export-reecouter?content=123229

Reportage : exposi-sons 23.02.2016

Reportage avec Erik Gonthier, dans les derrières du Musée de l’Homme de Paris

 

 

 

http://www.francemusique.fr/player/resource/123229-146507#

Theo THANH HIỆP / NLĐ: GS Trần Quang Hải cảnh báo Hoài Linh, Xuân Hinh về Chầu Văn

GS Trần Quang Hải cảnh báo Hoài Linh, Xuân Hinh về Chầu Văn

Chủ Nhật, ngày 10/01/2016, 09:35

GS Trần Quang Hải – con trai trưởng của GS-TS Trần Văn Khê cảnh báo việc Hoài Linh, Xuân Hinh đưa Chầu Văn lên sân khấu lớn, có vũ đoàn hoành tráng, dễ làm mất đi tính chân thật được cha ông dày công kiến tạo cho bộ môn nghệ thuật này.

Với tư cách giáo sư Trung tâm Nghiên cứu Âm nhạc dân tộc (CNRS) – Pháp được Viện Nghiên cứu văn hóa nghệ thuật Việt Nam mời về tham dự hội thảo khoa học quốc tế về hát Chầu Văn tại TP Nam Định ngày 6-1, GS Trần Quang Hải có bài tham luận dài. Bài tham luận mang chủ đề: “Làm thế nào để bảo vệ và phát huy tín ngưỡng thờ Mẫu trong xã hội đương đại? Mội vài nhận xét về giai điệu căn bản và các mẫu nhịp điệu”.

GS Trần Quang Hải tại Hội thảo khoa học quốc tế về Nghiên cứu thực hành tín ngưỡng trong xã hội đương đại

Trong đó, ông có đề cập đến việc hai nghệ sĩ ngôi sao là Hoài Linh và Xuân Hinh không ít lần thực hiện hát Chầu Văn, được đông đảo khán giả ủng hộ. Tuy nhiên, bên cạnh việc khen ngợi hai nghệ sĩ yêu mến nghệ thuật cổ truyền của dân tộc, muốn phát triển và nhân rộng chúng nên dùng danh tiếng của mình thu hút công chúng quan tâm, GS Quang Hải cũng lên tiếng cảnh báo.

Ông cho rằng: « Việc thúc đẩy tín ngưỡng thờ Mẫu trong xã hội đương đại cần sự hỗ trợ của một vài nghệ sĩ nổi tiếng như: Xuân Hinh, Hoài Linh, những người đóng vai trò cung văn. Họ thu hút khán giả tiếp cận nghệ thuật truyền thống này. Tuy nhiên, cũng phải cảnh báo rằng, các buổi biểu diễn chầu văn trên sân khấu lớn có thể gây hại đối với sự phát triển của hầu đồng truyền thống và làm mất tính chân thực của nó.

Sự hội nhập và phát triển của Chầu Văn 25 năm nay cho thấy sự khuếch trương bộ môn này từ những đền, đình, chùa, miếu, lên sân khấu với những đội múa hoành tráng làm giảm đi phần tâm linh gốc của hầu bóng…”.

NSƯT Xuân Hinh trong một giá Chầu

Theo đó, GS Trần Quang Hải đã từng xem và ghi nhận, các nghệ sĩ hài trên đứng vai trò cung văn có cách hát, ứng tác nhanh chóng nhưng trang phục diêm dúa, vũ đoàn đông đảo, bao kín sân chầu khiến ông liên tưởng đến một màn nhạc kịch, làm mất đi không gian đúng chất của hát Chầu Văn và nghi lễ Chầu Văn của người Việt. “Sự biến tướng này nên dừng lại, trả lại hát Chầu Văn tính chất nghiêm túc của nó” – GS Trần Quang Hải nhấn mạnh.

Thông qua việc thực hành và tín ngưỡng thờ Mẫu (Thánh Mẫu), Việt Nam có thể được coi như là một đất nước bảo vệ và phát huy tính dân chủ ngay ở cấp xã. Phong tục thờ Mẫu này là tín ngưỡng lâu đời nhất ở Việt Nam thậm chí trước cả khi Trung Quốc xâm lược Việt Nam. Các nhà khoa học, các học giả chứng nhận rằng xã hội truyền thống của Việt Nam khác biệt so với Trung Quốc, Ấn Độ và các nước Đông Nam Á khác. Sự tôn thờ thánh Mẫu gần đây phát triển rộng rãi ở Việt Nam và cả ở hải ngoại dù trong giai đoạn từ năm 1945 đến năm 1987 từng bị bác bỏ do bị coi là mê tín dị đoan.

NSƯT Xuân Hinh trong một giá Chầu – Thánh Mẫu

Những năm gần đây, loại hình nghệ thuật hát Chầu văn được quan tâm, bảo tồn và phát triển trở lại. Hiện Bộ Văn hóa – Thể thao – Du lịch đang trình UNESCO công nhận nghệ thuật Chầu Văn là Di sản văn hóa phi vật thể. Tuy nhiên, sự phát triển của đời sống xã hội đã làm mai một những giá trị nghệ thuật đích thực của Chầu Văn cổ, trong khi các nghệ nhân hát Chầu Văn không còn nhiều và hầu hết đều đã tuổi cao, sức yếu.

NS Hoài Linh trong một giá Chầu

NS Hoài Linh với nghi thức tín ngưỡng được tổ chức trong ngày truyền thống Sân khấu VN

Lên đồng là một nghi lễ của đạo mẫu, vì vậy lên đồng không tách rời đạo mẫu. Lên đồng là môi trường để con người có thể nhập vào thần linh.

4 làn điệu cột trụ của hát văn

Hát văn có 13 làn điệu: Bỉ, Mưỡu, Thổng, Phú bình, Phú chênh, Phú rầu, Đưa thơ, Vẫn, Đọc, Cờn, Hãm, Đồn, Xá. Nhưng chỉ có 4 làn điệu chính được coi là cột trụ của hát văn: Phú, cờn, xá, và dọc. Và một số cung văn thời nay chỉ hát được vài điệu đã có thể kiếm tiền rất nhiều khi tham gia các buổi hát Chầu Văn có « đại gia » tham dự, biến nghi thức tôn nghiêm này thành nơi “mua thần, bán thánh”.

“Điều này khó thể chấp nhận nếu cứ để sự biến tướng này phát triển, nó lạm dụng cho vài cá nhân làm giàu lên từ sân chầu, đồng thời khiến cho nhiều người dân đặt hết tất cả tài sản, tiền của cho việc theo lời phán truyền mà đi tìm danh vọng. Bằng chứng có những quan chức đến hầu đồng đã hỏi bao giờ thì sẽ lên thêm chức nữa, những hoạn nạn có thể tránh trên con đường hoạn lộ? Rất phi lý và làm giảm đi nét độc đáo vốn có của nghệ thuật Hát Chầu Văn và nghi lễ Chầu Văn của người Việt” – GS Trần Quang Hải đã nói.

Theo Thanh Hiệp (Người lao động)