LÊ THỦY : Căn bệnh của chúng ta là mới chỉ phấn đấu để có danh hiệu

Căn bệnh của chúng ta là mới chỉ phấn đấu để có danh hiệu

Sau 5 năm được UNESCO đưa vào danh sách Di sản văn hóa phi vật thể cần bảo vệ khẩn cấp, ca trù đã phát triển mạnh mẽ về số lượng nghệ sỹ thực hành trình diễn di sản, nhưng chất lượng nghệ thuật đang là điều đáng lưu tâm. Có rất ít lớp truyền dạy ca trù bài bản.

ca-tru-the-he-tre

Nguồn: toquoc.vn

Tự phát

Thu hút số lượng tiết mục cũng như nhóm nghệ nhân, CLB ca trù tham gia đông đảo nhất từ trước đến nay, Liên hoan Ca trù toàn quốc năm 2014 cho thấy sự phát triển mạnh mẽ về số lượng ca nương, kép đàn thực hành trình diễn di sản tại các tỉnh, thành phố trong 5 năm qua. Đặc biệt, những màn biểu diễn của nhiều em nhỏ dưới 15 tuổi, thậm chí mới 4 tuổi đã cho thấy sự chuyển biến, trẻ hóa của lực lượng biểu diễn ca trù. Tham gia Liên hoan lần này, ngoài những thể cách quen thuộc, các nghệ sỹ cũng biểu diễn nhiều thể cách phức tạp, như: hát mở (hoặc hát mở cửa đình), thét nhạc, gửi thư, bắc phản, ngâm vọng, thiên thai, mưỡu – hát nói, ngâm thơ cô đầu, hát kể chuyện, hát đò đưa, các thể cách trong hát múa chúc hỗ, các thể cách trong hát cửa đình, ả phiền 36 giọng, hát múa bài bông, hát múa bỏ bộ… Tuy vậy, nhạc sỹ Đặng Hoành Loan, Tổng đạo diễn, cố vấn chuyên môn của Liên hoan cho rằng: những thay đổi trên là do cộng đồng tự phát triển, Bộ VH, TT và DL chưa có chính sách, kế hoạch phát triển ca trù.

Nhạc sỹ Phạm Ngọc Cuông, CLB Ca trù Hải Dương cho biết: trong 5 năm qua, ngoài lớp truyền dạy ca trù năm 2012 do Viện âm nhạc tổ chức, hàng năm, tỉnh vẫn mở lớp và mời nghệ nhân ngoài tỉnh, một số hạt nhân ca trù của tỉnh truyền dạy. Bên cạnh đó, Hải Dương cũng có chính sách hỗ trợ nghệ nhân Nguyễn Phú Đẹ, Nguyễn Trọng Hiến… Hiện nay, ngoài CLB Ca trù Dân chủ do nghệ nhân Nguyễn Phú Đẹ phụ trách, Hải Dương còn có 5 CLB ca trù ở 5 huyện và TP Hải Dương, với khoảng 60 ca nương, 15 – 16 nhạc công. Hàng năm, các CLB thường xuyên tổ chức giao lưu, gần đây nhất là Giao lưu Ca trù tỉnh Hải Dương lần thứ IV diễn ra giữa tháng 8 vừa qua… Với những chính sách khuyến khích trên, phong trào ca trù của tỉnh Hải Dương khá mạnh so với các tỉnh có di sản này.

Tuy nhiên, số địa phương ưu ái ca trù như vậy không nhiều. Ở nhiều tỉnh, sự phát triển của ca trù phụ thuộc hoàn toàn vào tâm huyết của nghệ nhân, nghệ sỹ. Bà Trần Thị Huệ, Chủ nhiệm CLB ca trù Hà Trung (Thanh Hóa) cho biết, 5 năm qua, CLB chưa nhận được nguồn hỗ trợ nào. Là một trong 4 CLB của tỉnh Thanh Hóa, CLB Ca trù Hà Trung thành lập năm 2007, gồm 12 người, trong đó có 4 người đã đi học lớp tập huấn của Viện âm nhạc tổ chức năm 2002. Yêu thích và mong muốn học hỏi để hiểu sâu về ca trù, một số người trong CLB đã bỏ tiền túi, thuê trọ tại Hà Nội để theo học các nghệ nhân. CLB Ca trù Hà Trung đã tham gia nhiều Liên hoan ca trù và giành nhiều giải cao, nhưng hầu hết là « tự thân vận động ». Đây cũng là tình trạng của nhiều CLB ca trù trong cả nước. Vì thế, ca nương Phạm Thị Huệ, Chủ nhiệm CLB Ca trù Thăng Long (Hà Nội) đề nghị, ngoài nỗ lực của bản thân nghệ sỹ, nhà nước cần có chính sách dành cho những người gìn giữ nghệ thuật ca trù, bởi ca trù kén người nghe, khó cả về sân khấu biểu diễn. Nếu nghệ nhân không sống được bằng nghề đồng nghĩa với việc ca trù sẽ mai một.

Học ca trù qua băng đĩa?

Năm 2002, Viện âm nhạc lần đầu tiên tổ chức lớp truyền dạy ca trù. Các học viên sau đó đã trở thành người truyền dạy cho cộng đồng tại địa phương có di sản. Nhưng từ đó đến nay, ngay cả khi ca trù được vinh danh, rất ít lớp truyền dạy ca trù được tổ chức, và diễn ra chỉ trong thời gian ngắn (khoảng 10 ngày). Dù Viện âm nhạc đã gửi băng, lời hát để tạo điều kiện cho các ca nương, kép đàn nâng cao trình độ, nhưng theo nhạc sỹ Phạm Ngọc Cuông: học qua băng đĩa chỉ giúp ca nương, kép đàn học hỏi thêm về cách luyến láy, cách đàn, muốn học chuyên sâu phải được nghệ nhân trực tiếp truyền dạy.

Cũng bởi có rất ít lớp truyền dạy ca trù bài bản, sự phát triển của ca trù ở các tỉnh đang có nhiều điều đáng lưu tâm. Có tỉnh, nghệ sỹ thực hành biểu diễn di sản ca trù đồng thời biểu diễn cả tuồng, chèo, cải lương, nhạc mới. Hơn thế nữa, những thành viên này chỉ qua 1 – 2 lớp truyền dạy, vốn hiểu biết về ca trù mỏng, lại chỉ luyện tập khi có Liên hoan, hội diễn… CLB do những người yêu thích ca trù lập ra, thường xuyên luyện tập, mở lớp truyền dạy cho người yêu ca trù, nhưng chủ nhiệm CLB mới hát ca trù được vài năm, chưa từng tham gia lớp tập huấn hay được nghệ nhân nào truyền dạy, mà chỉ nghe băng đĩa. Dù việc truyền dạy hoàn toàn miễn phí và xuất phát từ tâm huyết, niềm yêu thích của họ với ca trù, nhưng bộ môn nghệ thuật bác học này sẽ được giữ gìn và phát triển ra sao là điều đáng lo ngại.

Hầu hết nghệ sỹ thực hành biểu diễn ca trù tại các tỉnh có di sản đều mong muốn Bộ VH, TT và DL, Viện âm nhạc thường xuyên mở lớp chính quy, nâng cao trình độ cho nghệ sỹ và đào tạo lớp kế cận. Nhạc sỹ Đặng Hoành Loan khẳng định: Tổ chức được nhiều lớp giáo sinh (nghệ nhân kế cận) thì sẽ có đội ngũ hùng hậu, là phương thức tuyên truyền di sản tốt nhất, không có họ, không có ca trù. Nếu mỗi năm có một lớp tổ chức thường xuyên trong 3 tháng, thì không lâu nghệ thuật ca trù sẽ phục hồi hoàn toàn.

Ca trù chỉ là một trong quá nhiều cái gọi là phấn đấu để được công nhận, để có danh hiệu. Sau đó là thành công rồìi, hoàn thành nhiệm vụ rồi và sống với nó mà không cần biết nó sẽ sống ra sao.

Lê Thủy

http://catruthanglong.com/vi/Tin-tuc/can-benh-cua-chung-ta-la-moi-chi-phan-dau-de-co-danh-hieu.html

Laisser un commentaire

Entrez vos coordonnées ci-dessous ou cliquez sur une icône pour vous connecter:

Logo WordPress.com

Vous commentez à l'aide de votre compte WordPress.com. Déconnexion /  Changer )

Photo Google+

Vous commentez à l'aide de votre compte Google+. Déconnexion /  Changer )

Image Twitter

Vous commentez à l'aide de votre compte Twitter. Déconnexion /  Changer )

Photo Facebook

Vous commentez à l'aide de votre compte Facebook. Déconnexion /  Changer )

w

Connexion à %s