KIM NƯƠNG : Tái hiện Lễ cấp sắc cho bà Then trong lẩu Then của đồng bào Tày

20:56 | 26/07/2015

Tái hiện Lễ cấp sắc cho bà Then trong lẩu Then của đồng bào Tày

(LV) – Sáng 26/7, Làng Văn hóa – Du lịch các dân tộc Việt Nam (Đồng Mô, Sơn Tây, Hà Nội), đã tái hiện trích đoạn Lễ cấp sắc cho bà Then trong lẩu Then của đồng bào dân tộc Tày tỉnh Lạng Sơn. Đây là sự kiện trong khuôn khổ chuỗi các hoạt động kỷ niệm 68 năm Ngày Thương binh liệt sỹ (27/7/1947 – 27/7/2015).

 >>> “Sáng mãi tên anh”: Cuộc hội ngộ của những thế hệ anh hùng

>>> Tái hiện Lễ hội xuống đồng của đồng bào dân tộc Nùng tại Hà Nội

 >>> “Sáng mãi tên anh”: Gặp gỡ anh hùng La Văn Cầu và anh hùng Lê Mã Lương

Then – Di sản văn hóa đặc sắc đã đi vào đời sống tinh thần của cộng đồng các dân tộc Tày, Nùng, Thái. Nghề Then nói chung và Then Tày nói riêng ở tỉnh Lạng Sơn có những cách thức hành nghề, không gian diễn xướng, nghi lễ… rất đặc trưng. Trong những nghi lễ ấy, nghi thức cấp sắc lần đầu là một trong những nghi lễ chính của “Lẩu khai quang” (Đại lễ mở hào quang cho người làm Then), đó là minh chứng để cho một người có căn duyên hành nghề này được chứng nhận đủ khả năng để tiến hành nghi lễ cúng, bái, cầu an trong đời sống tâm linh của cộng đồng. 

Con Then được cấp sắc
Con Then được cấp sắc.

Thầy Tào Hoàng Văn Đoàn đến từ huyện Cao Lộc, tỉnh Lạng Sơn cho biết: Để nghi lễ cấp sắc diễn ra suôn sẻ, đảm bảo mọi quy trình, thủ tục như phong tục tập quán đời xưa truyền lại, nhà làm Then (thậm chí cả họ hàng) phải chọn ngày lành tháng tốt, thống nhất các phần nghi lễ với một vị thầy Tào, phân công các công việc cần thiết cho cuộc lễ. Bản thân người được chọn hành nghề (con Then) cũng cần phải giữ cho sạch sẽ, kiêng cữ nhiều điều, bảo vệ sức khỏe tốt từ 2-3 tuần lễ.

Đến giờ lành, thầy Tào (chủ cuộc lễ, người có vai trò quyền uy cao hơn người làm then, có thể đọc sớ chữ hán, nôm) bước ra chính điện chắp tay khấn vái tổ sư cao tay cho phép bắc chiếc khăn trắng từ bàn then ra ngoài sân thượng và thực hành các nghi lễ rãi chiếu cho con Then. Con Then nghe hiệu lệnh bước lên dải vải trắng đi từ từ ra phía sân thượng, hai bên có 4 người con gái múa chầu theo hầu. Thầy Tào làm tiếp nghi thức tẩy uế và cắt tóc tượng trưng cho con Then.

Tại chính điện, cả đoàn dừng lại, con Then quỳ xuống chiếu. Thầy Tào thực hiện các nghi thức của việc cấp sắc. Đoạn đầu thầy Tào đọc một bài khấn. Kế đó, thầy Tào sẽ lần lượt cấp các đồ nghề làm then cho con then, mỗi loại đồ nghề thầy lại đọc mấy câu khấn với ý nghĩa trao đầy đủ đồ nghề cho con then, lúc này con then quỳ dưới sân chắp tay nghiêm trang đón nhận. 

Nghi thức cấp mũ cho con Then
Nghi thức cấp mũ cho con Then.

Đầu tiên là cấp chiếc mũ: Chiếc mũ 5 dải, thầy cấp cho con then để làm phúc cho dương gian, bản làng; Cấp cây đàn tính, chùm xóc nhạc: đàn tính 3 dây, chùm xóc nhạc 5 dây, kể từ ngày này con then sẽ dùng nó để đi cầu an, cầu phúc cho thiên hạ;

Cấp ấn: Ấn được coi là tín vật thiêng truyền đời trong nghề làm then, là vật thể hiện sự quyền uy khi mang đi thực hiện các nghi lễ trừ tà, con then mới vào nghề thường được cấp 3 loại ấn chính là ấn Tam bảo (thờ Phật) dùng để làm các nghi lễ liên quan đến cầu an; Ấn Ngọc Hoàng dùng trong nghi lễ giải hạn; Ấn ngũ lôi dùng trong các nghi lễ cầu mùa;

Cấp bộ quẻ âm dương, chuông, quạt, kiếm: Đây là những vật thiêng trong nghề then, được dùng với nhiều ý nghĩa: quẻ xin âm dương để biết đắc lệ, đắc việc hay chưa; Quạt tượng trưng cho cờ hiệu sai lính, nhập đồng, xin gạo… Kiếm là để trừ tà; Chuông dùng trong các nghi lễ trừ tà và khai ấn; 

Nghi thức cấp quần áo, đai, hài, giầy
Nghi thức cấp quần áo, đai, hài, giầy.

Cấp quần áo, đai, hài, giầy: Thường thì cấp đủ 3 màu đỏ (áo tướng), áo vàng (áo khách), áo xanh (áo tổ sư làm Tào, Pháp) với ý nghĩa đầy đủ phục trang cho con then khi hành lễ sau này.

Xong việc cấp sắc, thầy Tào giao tờ Sắc đã viết sẵn cho con then và làm động tác niệm chú, dứt lời thầy sẽ trở về bàn then, con then lúc này vui mừng đàn và múa chầu tiến dần vào nhà, trên đầu có dải vải đỏ cuốn sắc theo sau. 

Xong việc cấp sắc, thầy Tào giao tờ Sắc đã viết sẵn cho con then và làm động tác niệm chú
Xong việc cấp sắc, thầy Tào giao tờ Sắc đã viết sẵn cho con then và làm động tác niệm chú.

Tiếp đó, con then vui mừng đón Đức tướng xuống nhập vào người; Tướng kêu xông hơi, uống chén rượu và phát lộc. Sau khi ngài thăng, con then lại hát các bài tiến lễ lên nhà then và múa chầu trong niềm vui hoan hỉ.

Lễ cấp sắc của đồng bào dân tộc Tày tỉnh Lạng Sơn mang tính giáo dục cao, thể hiện ở các điều giáo huấn ghi trong sắc cấp cho người thụ lễ, giữ gìn, bảo tồn những yếu tố truyền thống của dân tộc.

Kim Nương

http://langvietonline.vn/54-Dan-Toc/137871/Tai-hien-Le-cap-sac-cho-ba-Then-trong-lau-Then-cua-dong-bao-Tay.html

Laisser un commentaire

Entrez vos coordonnées ci-dessous ou cliquez sur une icône pour vous connecter:

Logo WordPress.com

Vous commentez à l'aide de votre compte WordPress.com. Déconnexion /  Changer )

Photo Google+

Vous commentez à l'aide de votre compte Google+. Déconnexion /  Changer )

Image Twitter

Vous commentez à l'aide de votre compte Twitter. Déconnexion /  Changer )

Photo Facebook

Vous commentez à l'aide de votre compte Facebook. Déconnexion /  Changer )

w

Connexion à %s