Bài giới thiệu của GS Trần Văn Khê về Luận án tiến sĩ của Linh mục Nguyễn Xuân Thảo

FOREWORD

 

by Dr. Trn Văn Khê, Ph.D.

Professor of Ethnomusicology

 

For the publication of the doctoral thesis titled,

Music Ministry: The Inculturation of Liturgical Vocal Music in Vietnam

by Rev. Joseph Nguyễn Xuân Thảo, OFM

 

 

In my life of teaching musicology at many universities in Europe and America, I have not yet had the opportunity to read such a thesis about which I feel as satisfied in regard to its musicological excellence as this thesis.

First of all, I was surprised at the abundance of the sources Rev. Xuân Thảo researched to accomplish his doctoral thesis.

He got in touch with choirmasters through his survey questionnaire, as well as with many data sources concerning Catholic communities, and presented his research with precise facts and figures through statistical tables.

The author read a huge number of books and articles in English, French, and Vietnamese concerning “Vietnamese Folksongs and Traditional Music.” He fully understood the content of the sources he used. This is evident when he used citations of my own books and articles.

Moreover, he thoroughly investigated many Vietnamese traditional folksongs from the Three Regions of Vietnam, with accurate musical transcriptions in modern notation, relating to Language (pitch tones and plain/inflective tone rule in poetic structure), to Literature (content of poems, interesting characteristics in poems in standard and varied 6-8 meter), and to Music (sound pitches, scales including the formation of pentatonic scale, even the “Tam phân tổn ích” (the Chinese minus 1/3, plus 1/3 rule) modal systems together with all the professional terminology used by traditional specialists such as “giọng, ñiệu (modal system), hơi (modal nuance), dạng (aspect/formation),” poetry rhythm, and music rhythm). The author accurately points out the relationships between language pitch tones and melodic contour.

When summing up his own observations, Rev. Xuân Thảo is very cautious, modest, regarding with respect the viewpoints of precedent researchers and remaining objective in his data analysis through scientific method.

Especially, his musical notation is very exact according to ethnomusicologists’

style.

For example: After the Sol clef, he puts constitutive accidentals in key signature to indicate the tonality, say a B flat for F key. In reality, the accidental Bb is there only for the purpose of convenience, reminding us of F key/position, but it does not flatten all the B’s of the song to a semi tone. From the view of a Vietnamese traditional musician, when we give to Hò the pitch of Ré, note Sol is Xang; note Si is Cống non.

That is why he puts in parentheses the accidental B flat in the key signature: (b).

He transcribed âm già (slightly higher pitch sounds) and âm non (slightly lower pitch sounds) in traditional folksongs by adding, respectively, a little upward or downward arrow to indicate the real pitch of those sounds.

In addition, his translation of Vietnamese texts into English is very faithful and often preserves the poetic quality of Vietnamese folksongs. The terminology is very accurate, the style very simple, the content very concise.

Following are, at least, three especial points I would like to mention:

  1. No scholar has yet grasped professor Hải Linh’s thoughts, aesthetic viewpoints, sound knowledge, and the value of Hải Linh’s compositions as well as Rev. Xuân Thảo.
  2. For the first time, the author presents in the whole a satisfactory view about the diversity of ‘cung kinh’(prayer cantillation formulas) and ‘cung sách’ (book-reading chanting formulas) in Catholic Vietnam, and especially of the folk-based religious hymns, which so far have rarely been mentioned anywhere.
  3. Regarding the linguistics, for many decades, I have seen the richness of the ‘tiếng ñệm’ (added vocables/morphemes) in Vietnamese folksongs and have desired that some Vietnamese researcher would take the trouble to analyze and classify them and define their functions, but nobody has paid attention to doing that work until now. But now in his thesis, Rev. Xuân Thảo, for the first time, has classified different “tiếng ñệm:”
    1. Vocables without semantic meaning:

+ Tiếng ñưa hơi (vocalizing vocable): í a, i a…

+ Tiếng ñệm lót (inserted vocable): là, mà, rng, này, thi, y, chứ, chmy, y my

  1. Morphemes with semantic meaning:

+ Tiếng phụ nghĩa (enhancing morpheme): There are 4 categories:

  1. Nối kết (conjunctive morpheme) : ri li, cho bng, mà này …
  2. Than gọi (apostrophic morpheme) : ơi người ơi, ơi chàng ơi, ơi bu ơi, ơi nường ơi …
  3. Tiếng âm nhạc (musical morpheme) : tình tính tang, tang non tang tính, tang tích tch, buong buong cc cc, tung tung, hò, x, xang, xê, cng, liu…
  1. Tiếng ru hò (Lulling/calling morpheme) : ầu ơ, à ơi, ta ru hi, dô dô hò, hò khoan, dô ta, a li hò l, bhô bhi, là hlà khoan …

+ Tiếng lập lại (repeated morpheme) :

  1. Repetition simple : Con cò (cò) bay l(l) bay la …
  2. More complex:
  • Chng chài (là chài) vlưới … preceded by the inserted vocable ‘là’
  • My khi (a là khi) khách ñến … preceded by the inserted vocable ‘a là’
  1. Reversed repetition of a single morpheme:
  • gia mây trng chung quanh (vàng) mây vàng… the morpheme (vàng) is repeated and placed, not in the normal order ‘mây vàng vàng’, but in the reversed order ‘vàng mây vàng’
  • Là ñố i a ñố nàng, (bông ri li) my bông … followed by the conjunctive morphem ‘rồi lại’ instead of ‘(bông) my bông.’

He also mentions the reversed repetition of a phrase (group of morphemes), such as placing the last four morphemes in poem line 6 at the beginning of the poem line as it is usually sung by Vietnamese folk people: (ñám mây xanh), trên tri (thi) có ñám mây xanh, whereas the original poem line 6 is Trên tri có ñám mây xanh. This technique of textual variation is usually found not only in Hát Trống Quân (Alternating tune with a ‘trống quân,’ a special musical instrument made of a long rattan string)), but also in Hát Chầu Văn (medium ritual chant), Ca Trù (Northern special Chamber music singing rewarded by a bamboo token). Folk people usually name the technique “Vay trả tự thân” (literally, borrowing and return by itself), which is different from the technique “Vay trả thường” (lit., ordinary borrowing and return) that is, to ‘borrow’ poem line 6 of the following couplet to make it the ending phrase for the precedent couplet, and when one sings the next couplet, one returns the poem line 6 that one has just borrowed.

Rev. Nguyễn Xuân Thảo covers many other very interesting features, such as the classification of Hò chants (working songs), the presentation of different formations/aspects of the pentatonic scale, discussion on the method of “chuyển ñiệu” (modal modulation), “chuyển vị” (metabole) (tonale modulation, transposition in French), which we usually translate as “chuyển hệ” (because ‘metabole’ is a French term used by the late Professor Constantin Brailoiu, the first author of the famous

article on the “metabole” phenomenon, to translate the German term ‘Systemvechsel,’ meaning change of system, ‘chuyển hệ thống’). So far, few scholars have mentioned these subjects.

In my judgment, this is an outstanding work that contains very valuable scientific research on “Tìm hiểu, phân tích Dân ca và Thánh ca Việt Nam” (information on, and analysis of, Vietnamese folksongs and Liturgical songs). I completely support the publication of this thesis as a book on Ethnomusicology.

Professor of Ethnomusicology, University of Paris – Sorbonne, France Visiting Professor of Music, University of Hawaii at Manoa, U.S.A. Vice Chairman of the Scientific Board of the

International Institute for Comparative Music Studies and Documentation– Berlin, Germany

LI GII THIU

 

LUN ÁN TIN SĨ VI ðỀ TÀI “THA TÁC VÂM NHC:

HỘI NHẬP VĂN HOÁ THÁNH CA PHỤNG VỤ TẠI VIỆT NAM” CỦA LINH MỤC NGUYỄN XUÂN THẢO

 

Trong cuộc ñời giảng dạy về Âm nhạc học trên các Trường ðại học Âu Mỹ, tôi chưa có dịp ñọc một Luận án nào mà cảm thấy thoả mãn về mặt Nhạc học như Luận án này.

ðầu tiên, tôi ñã ngạc nhiên về sự phong phú của những tư liệu mà Linh mục sưu tầm ñể hoàn thành Luận án Tiến sĩ :

Linh mục ñã tiếp cận với các ca trưởng qua các bản thăm dò, cũng như với những nguồn tư liệu liên quan ñến các Cộng ñồng Công giáo và ghi lại với những con số một cách chính xác như những bản thống kê.

Tác giả ñã ñọc rất nhiều sách báo ñược xuất bản bằng 3 thứ tiếng Anh / Pháp / Việt, về vấn ñề “Dân ca cổ nhạc iệt Nam”. Lĩnh hội rất ñúng nội dung của các tư liệu ñó. Tôi chỉ căn cứ vào những ñoạn Linh mục ñã ghi lại sau khi ñã tham khảo những bài báo và sách của tôi.

Hơn nữa, Linh mục ñã nghiên cứu tường tận và ký âm rất chính xác nhiều bài dân ca cổ nhạc Việt Nam của ba miền ðất nước về mặt Ngôn ngữ (thanh giọng và luật bằng trắc trong cấu trúc thi ca) – Văn chương (nội dung lời thơ, những ñiểm hay trong các câu thơ Lục Bát và Lục Bát biến thể) – Âm nhạc (âm thanh, thang âm với những cách tạo thang âm ngũ cung, kể cả cách “Tam phân tổn ích” và ñặc biệt cách của Trung Quốc, ñiệu thức với tất cả những danh từ chuyên môn, những tiếng dùng trong nhà nghề như giọng, ñiệu, hơi, dạng, tiết tấu của câu thơ và của nét nhạc). Tác giả ñã nêu rõ sự liên quan mật thiết giữa thanh giọng và nét nhạc.

Khi ñúc kết thành những nhận xét của tác giả Luận án, thì Linh mục Xuân Thảo rất dè dặt, khiêm tốn, biết tôn trọng những quan ñiểm của các nhà nghiên cứu ñã ñi trước và luôn luôn có thái ñộ khách quan trong việc phân tích tư liệu với phương pháp khoa học.

ðặc biệt, cách ký âm cũng rất ñúng theo phong cách của những nhà Dân tộc Nhạc học.

Thí dụ : Sau khoá Sol, thì ñể những dấu hoá cố ñịnh ñể xác ñịnh cung giọng (Tonality), như ghi dấu giáng cho âm Si, tức là ñể xác ñịnh bài ca hay bản nhạc ñó thuộc Cung Fa. Nhưng thật ra không phải thế, mà dấu giáng của âm Si là ñể cho tiện lợi, vì trong cả bài khi tới âm Si thì giáng xuống nửa cung (semi tone). Nếu nhìn bản nhạc hay bài ca ñó theo phong cách nghệ nhân Việt Nam thì âm Rê là Hò ; âm Sol là Xang ; âm Si giáng là Cống non nên Linh mục ñã cẩn thận ñể dấu Si giáng ñó giữa hai ngoặc ñơn: (b).

Linh mục ñã ghi lại những âm già, non trong Dân ca cổ nhạc bằng một mũi tên nhỏ chỉ lên hay chỉ xuống, ñể cho người ñọc nhạc biết rõ cao ñộ thực thụ của âm ñó.

Ngoài ra, những bản dịch lời ca từ tiếng Việt ra tiếng Anh rất trung thực và thường khi còn giữ ñược chất thơ của Dân ca Việt Nam. Thuật ngữ rất chính xác, văn phong giản dị, nội dung xúc tích.

Có ba ñiểm ñặc biệt mà tôi muốn nêu lên ở ñây là :

  1. Chưa có một học giả nào biết rõ những tư duy, quan ñiểm nghệ thuật, kiến thức sâu rộng và giá trị những sáng tác của Nhạc sư Hải Linh như Linh mục Xuân Thảo.
  2. Linh mục ñã bước ñầu giới thiệu khá ñầy ñủ về các cung Kinh, cung Sách rất ña dạng trong Công Giáo, nhất là các bài Ca vãn ñượm nét dân ca dân tộc, mà trước tới nay ít ñược nhắc tới.
  3. Về mặt ngôn ngữ học, từ mấy chục năm nay, tôi ñã thấy sự phong phú của những tiếng ñệm trong Dân ca Việt Nam và ước mong rằng trong Nước ta có một nhà nghiên cứu ñể tâm phân loại, ñịnh rõ chức năng của những tiếng ñệm ñó, nhưng chưa có ai ñể tâm ñến, nay trong Luận án của Linh mục Xuân Thảo ñã sắp loại các tiếng ñệm :
    1. Những tiếng không nghĩa :

+ Tiếng ñưa hơi : í a, i a

+ Tiếng ñệm lót : là, mà, rng, này, thi, y, ch, chmy, y my … mục ñích ñể làm cho nét nhạc và tiết tấu phong phú, dễ nghe, dễ thích.

  1. Những tiếng có nghĩa :

+ Tiếng phụ nghĩa : Có 4 loại khác nhau :

  1. Nối kết : ri li, cho bng, mà này …
  2. Than gọi : ơi người ơi, ơi chàng ơi, ơi bu ơi, ơi nường ơi …
  3. Tiếng âm nhạc : tình tính tang, tang non tang tính, tang tích tch, buong buong cc cc, tung tung, hò, x, xang, xê, cng, liu …
  4. Tiếng ru hò : ầu ơ, à ơi, ta ru hi, dô dô hò, hò khoan, dô ta, a li hò l, bhô bhi, là hlà khoan …

+ Tiếng lập lại :

  1. Một cách ñơn giản : Con cò (cò) bay l(l) bay la …
  2. Một cách phức tạp hơn :
  • Chng chài (là chài) vlưới … có thêm tiếng lót ‘là’
  • My khi (a là khi) khách ñến … có thêm tiếng tiếng lót ‘a là’
  1. Lập lại nhưng ñảo thứ tự :
  • gia mây trng chung quanh (vàng) mây vàng… chữ (vàng) ñược lập lại và

ñảo lên trước chữ “mây vàng

  • Là ñố i a ñố nàng, (bông ri li) my bông …có thêm tiếng lót ‘rồi lại’ thay vì chỉ ñảo ‘(bông) my bông.’

Linh mục cũng ñể ý ñến nhiều tiếng lập lại, chẳng hạn có thể lấy bốn chữ chót trong câu Lục ñể mở ñầu như: Trên tri có ñám mây xanh thì dân gian Việt thường hát ñám mây xanh, trên tri (thi) có ñám mây xanh … Cách này ta thường gặp không phải chỉ trong Hát Trống Quân, mà có cả trong Hát Chầu Văn, Ca Trù. Dân gian thường gọi là “Vay trả tự thân”, khác với cách “Vay trả thường” là vay câu Lục của ñoạn sau, làm câu kết của ñoạn trước, rồi khi hát ñoạn sau thì trả lại câu Lục ñã vay.

Còn nhiều ñiều khác rất thú vị như ñịnh loại các câu hò, giới thiệu các dạng của những thang âm ngũ cung, bàn về phương pháp “chuyển ñiệu” (modulation modale), “chuyển vị” (metabole) (modulation tonale, transposition -tiếng Pháp) mà chúng tôi thường dịch là “chuyển hệ” (vì tiếng metabole do tiếng ðức Systemvechsel tức là chuyển hệ thống). Từ trước ñến nay ít có nhà nghiên cứu nào ñề cập ñến vấn ñề ñó.

Theo tôi, ñây là một Luận án rất xuất sắc về ñề tài tác giả ñã nêu lên và là một công trình khoa học có một giá trị rất lớn về việc “Tìm hiểu, phân tích Dân ca và Thánh ca Việt Nam”. Tôi hoàn toàn ủng hộ việc in Luận án này thành một quyển sách về “Dân tộc Âm nhạc học”.

Giáo sư Dân tộc Nhạc học ðại học Paris – Sorbonne, France.

Giáo sư thỉnh giảng về Âm nhạc ðại học Hawaii tại Manoa, U.S.A Phó Chủ tịch Hội ñồng Khoa học của

Viện Quốc tế Nghiên cứu Âm nhạc theo phương pháp ñối chiếu và lưu trữ tư liệu –

Tây Bá Linh, ðức quốc

BaiGioiThieuGiaoSuTranVanKhe

Laisser un commentaire

Entrez vos coordonnées ci-dessous ou cliquez sur une icône pour vous connecter:

Logo WordPress.com

Vous commentez à l'aide de votre compte WordPress.com. Déconnexion /  Changer )

Photo Google+

Vous commentez à l'aide de votre compte Google+. Déconnexion /  Changer )

Image Twitter

Vous commentez à l'aide de votre compte Twitter. Déconnexion /  Changer )

Photo Facebook

Vous commentez à l'aide de votre compte Facebook. Déconnexion /  Changer )

Connexion à %s